17.08.2012 -
Verslaggever Bob Witman was op bezoek in het Huis van VolkerWessels op kantorenpark Podium in Vathorst, Amersoort.
de Volkskrant, 17 aug. 2012 (PDF)
Het ziet eruit als een huis, zoals een kind een huis tekent, met een schuin dak en een schoorsteen. Maar het ziet er ook uit als een Griekse tempel, met de hele rimram compleet: pilasters, risaliet en fries. En het is een hoofdkantoor van de grote Nederlandse bouwconglomeraten: VolkerWessels in Vathorst, de grote nieuwbouwwijk aan de noordrand van Amersfoort.
De architectuur is van bureau De Zwarte Hond, die in de oksel van de A28 en A1 een zes verdiepingen hoog, verticaal geleed kantoorgebouw neerzette van 5600 vierkante meter, opgetrokken uit glas en baksteen. Die hoge, zuilachtige, baksteenbanen geven het gebouw iets monumentaals, dat zelfs waarneembaar blijft als je er met je ooghoek er langsschampt op de snelweg. Monumentaal, maar niet een te grote broek aangetrokken, het is per slot een oerHollands bouwbedrijf.
VolkerWessels is de handelsnaam van de Koninklijke Volker Wessels Stevin NV, een groep met vorig jaar een omzet van 4,7 miljard euro. VolkerWessels is vooral aaneengeregen door Dik Wessels, de ondernemer die hoog staat in het lijstje met rijkste Nederlanders. Toen het blad Quote zijn vermogen op 1,5 miljard schatte, belde hij zelf opgewekt met de mededeling dat het 300 miljoen te weinig was. Dik Wessels begon in de jaren zestig vanuit een timmerbedrijfje in het Twentse stadje Rijssel, dat zijn vader in 1933 was gestart.
De architect heeft als eerbetoon aan die Overijsselse geboortegrond het hoofdkantoor een buiginkje in oostelijke richting laten maken. Boven in het dak is de boardroom verwerkt. Hij piept als een periscoop uit het schuine dakvlak, met aan één zijde een wand compleet van glas. Dat venster is gericht op het oosten. Met helder weer kun je het Twentse land vermoeden.
VolkerWessels betekent bouwen, projectontwikkeling, investeren, maar ook nog een trits kleinere en zeer diverse dochterbedrijfjes. Een identiteitsvol gebouw neerzetten voor een conglomeraat van 120 werkmaatschappijen is lastig. Architect Jurjen van der Meer van De Zwarte Hond bouwde eerder voor VolkerWessels het hoofdkantoor van de investeringspoot Reggeborgh in het thuisdorp van de Wesselstjes in Rijssen. Hij wist dat hij het simpel moest houden, aannemers als Dik Wessels houden niet van flauwekul.
Het hoofdkantoor moest onvermijdelijk een corporate gebouw zijn, maar omdat het bouwen zo diep in het DNA zit, moest het volgens de ontwerper ook ambachtelijkheid uitstralen. En VolkerWessels moest het geheel zelf kunnen bouwen. Techniek en uitvoering: voor niets zou kennis buitenshuis gehaald moeten worden.
Het resultaat is een symbolisch huis, maar ook met een echt huis. De vormoplossing van het zadeldak bovenop heeft niet alleen conceptueel voordeel - dat ook de onvermijdelijke naam opleverde: Een Huis voor VolkerWessels. Het schuine dak is ook praktisch omdat alle techniek er in verstopt kan worden. Liftmotors en koeling ontsieren vaak platte daken van bedrijfsgebouwen. Hier is de daklijn strak. De lange aangesloten stroken glas zijn aan de kontzijde – de snelwegkant - zijde smaller gemaakt, vanwege geluidsnormen.
De nadering van het gebouw heeft iets feestelijks. Je hebt geen GPS nodig. Het Huis van VolkerWessels laat zich vanaf de A28 gul zien, je buigt je de snelweg af en komt in een lange lus in een beweging terecht in de parkeergarage die het gebouw lichtjes optilt van het omringende maaiveldniveau.
Aan de voorzijde lijken de verticale banen baksteen aanvankelijk gelijk. Maar dichterbij ontwaar je een trapsgewijs verspringend patroon. Dwars door het gebouw is er een vide geplaatst: het communicatiedeel van het gebouw. De structuur van de vide verraadt zich in de buitengevel door de wisselende baksteendiktes. De vide zelf herbergt een trap, die in meerdere opzichten het hart van het gebouw vormt.
De eikenhouten trap is een stukje architectuur op zich. Hij begint op de begane grond als werkbalie en lunchbar. Harmonica-gewijs gaat het omhoog. Soms is de trap steil en kort, soms lui en lang. Als je te onnadenkend naar boven sprint, is er een kans op struikelen omdat de tredes per etages in hoogte verschillen.
Het is duidelijk dat de architect de trap als signatuur van integratie van de diverse bedrijfstakken heeft willen neerleggen. Het is een object van hout dat bewandeld wil worden. Op elke verdieping komt hij anders binnen, maar overal is de overgang gelijk van eiken naar natuursteen en witte stuc. De trap is door de timmerfabriek van VolkerWessels duidelijk met plezier gemaakt.
Dit verbindende element eindigt bovenin, net onder de boardroom met zijn ronde houten vergadertafel en eiken lambrisering. Eigenlijk heel klassiek. En dan dat het periscopische uitzicht op Rijssen, zeventig kilometer verderop. VolkerWessels opereert op veel plekken in de wereld, maar in de kamer waar alle beslissingen worden gekomen, ademt: wij komen uit het oosten, wij zijn groot geworden in het oosten, en kijken dus graag trots naar het oosten. Een keurig staaltje van faciliterende architectuur, die ook nog een spannend gebouw heeft opgeleverd.