Het Kielzog - Huis voor Cultuur en Bestuur

Project    Slideshow    Gegevens
Oud – en nieuwbouw werken als één gebouw
Gemeente Hoogezand-Sappemeer heeft één prominent, publiek gebouw gekregen waarin theater, kunstencentrum, bibliotheek én gemeentehuis zijn gehuisvest: In het levendige hart van de Groningse gemeente worden de burgers bediend met een breed palet van diensten, voorlichting, educatie, cultuur en ontspanning. In de nieuwbouw zijn bestaande elementen hergebruikt, zoals de uit de jaren tachtig stammende theaterzaal. Het naastgelegen gemeentehuis, dat nu nog in een verouderde staat verkeert, ondergaat op termijn een volledige transformatie. In de tussentijd functioneren oud- en nieuwbouw als één gebouw. De verbindende centrale straat vangt de hiaten in de huidige aansluiting op met een tijdelijke invulling. Zowel in het gebruik als exploitatie-technisch en stedenbouwkundig heeft het nieuwe centrale gebouw grote voordelen voor Hoogezand-Sappemeer.
Een van de vragen waarmee de gemeente worstelde was of er gesloopt of hergebruikt moest worden. De Zwarte Hond presenteerde een plan van aanpak waarin het onderzoeken van drie hergebruikscenario’s centraal stond. Elk scenario ging uit van een ander percentage hergebruik: dertig, vijftig of tachtig procent. De scenario’s werden vergeleken op de optimale verhouding tussen bouwkosten, exploitatiekosten, functionaliteit en duurzaamheid. Ook werd samen met de toekomstige gebruikers een lijst met criteria opgesteld waar hun toekomstige onderkomen aan moest voldoen. Zo kon een gefundeerde keuze worden gemaakt voor het scenario dat uitgaat van vijftig procent hergebruik. Dit is vervolgens uitgewerkt tot een integraal verbouwingsplan.
Een van de interessante uitkomsten van het onderzoek was, dat het bestaande gemeentehuis – een ontwerp van Jan Brouwer – geschikter was om te transformeren tot moderne werkomgeving dan vooraf aangenomen werd. Door het relatief diepe bouwvolume te voorzien van een aantal uitsparingen, kunnen prettige werkplekken worden gerealiseerd. Door te isoleren, kan het bestaande bouwdeel net zo energiezuinig worden gemaakt als de nieuwbouw.
De integratie van gemeentehuis, bibliotheek, theater en kunstencentrum zorgen voor lagere exploitatiekosten en een efficiënter gebruik van het aantal vierkante meters door dubbelgebruik van ruimtes. De architectonische uitdaging was: hoe zorg je ervoor dat vier verschillende functies een uitstraling krijgen die past bij hun programma en bij de publieke doelstelling? Daarnaast moest het interieur de uitwisseling tussen de vier gebruikers faciliteren.
De oplossing voor beide problemen is voor een groot deel te vinden in de centrale straat. Deze verbindt de verschillende functies en maakt er onderdeel van uit. Door de publieke ruimtes flexibel indeelbaar te maken, kan gedurende de dag eenvoudig worden geschakeld tussen intiem en groots. De straat is ook meteen de blikvanger van het gebouw. Door de grote hoogte, het overstek en door de gevel te voorzien van een gevelpatroon ontstaat een duidelijk adres voor de verschillende functies.

“De tijdelijke inrichting van multiplex zorgt ervoor dat bezoekers niets merken van de botsing tussen oud en nieuw. Hierdoor kunnen de gebruikers het gebouw in dit vroege stadium al eigen maken en vallen er geen gaten in de activiteiten.”

“Zowel van buiten als van binnen is niet direct zichtbaar dat Het Kielzog pas halfklaar is. Terwijl het theater al op volle toeren draait, werken de ambtenaren van de gemeente Hoogezand-Sappemeer nog in de oudbouw.”

Henk Stadens
Architect / Partner
De nieuwbouw wordt uitgevoerd in twee fases. In de net afgeronde eerste fase zijn de centrale straat en alle culturele functies gerealiseerd. In fase twee, die op termijn zal worden uitgevoerd, wordt ook het gemeentehuis getransformeerd en krijgt de bibliotheek haar definitieve plek. In de tussenliggende periode heeft de centrale straat een tijdelijke invulling gekregen. De tijdelijke invulling heeft zoveel mogelijk gebruikskwaliteit gekregen en is uitgevoerd in fins vuren underlayment, een sterk maar betaalbaar materiaal wat een goed contrast vormt met het permanente deel van natuursteen en glas. De tijdelijke invulling blijkt ook waardevol als inspiratiebron en manier om een ontwerp te testen terwijl het in gebruik is. De tribunetrap bij de entree wordt bijvoorbeeld zeer gewaardeerd door de gebruikers, maar zat niet in het oorspronkelijke ontwerp voor de centrale straat.

“Om dit nieuwe huis van Cultuur en Bestuur realiteit te laten worden, moesten functies zoals de bibliotheek, het kunstencentrum en de muziekschool verhuizen en het oude onderkomen van de bibliotheek moest verkocht worden. Daarnaast moest de VVE van het tegenoverliggende winkelcentrum gewonnen worden voor de plannen. Een complex faseringsplan zorgde ervoor dat alle steentjes op het juiste moment omvielen.”

“Inspiratie voor het patroon vormen de bloemen van de tropische plant Heliconia, veelvuldig geschilderd door de Franse schilder Henri Rousseau. De Heliconia staat symbool voor de geschiedenis van Hoogezand-Sappemeer, die van oudsher een internationaal samengestelde bevolking kent.”

J. Hondelink en L. Bonhage - ‘City as Archive’
Ontwerpers van de aluminium gevel 
Stedenbouwkundig heeft het Huis voor Cultuur en Bestuur heel wat veranderd in Hoogezand-Sappemeer. Door het gemeentehuis, de bibliotheek, het kunstencentrum en het theater te centreren in één prominent, publiek gebouw, worden het voorzieningenniveau en de stedenbouwkundige situatie in het centrum van de stad verbeterd. Er is een focuspunt gecreëerd waar de bestaande omgeving en met name het naastgelegen winkelcentrum De Hooge Meeren van profiteren. Het representatieve theater kan eenvoudig de concurrentie aan met andere theaters in de regio.

Gegevens

Project
Het Kielzog - Huis voor Cultuur en Bestuur

Locatie
Hoogezand, Nederland

Omschrijving
Voorzieningengebouw waarin theater, kunstencentrum, bibliotheek en gemeentehuis zijn gevestigd

Opdrachtgever
Gemeente Hoogezand-Sappemeer

Periode
2012 - 2016

Oppervlakte
9.250 m2

Meer weten?

Henk Stadens
Henk Stadens
Architect | Partner
E-mail
LinkedIn

Gerelateerd

Alle projecten